Psychoterapia – na czym polega?
Psychoterapia to profesjonalna forma pomocy psychologicznej, która może pomóc lepiej zrozumieć siebie, swoje emocje, relacje oraz powtarzające się schematy zachowania. Jest przestrzenią, w której można zatrzymać się, przyjrzeć własnym trudnościom i wspólnie z psychoterapeutą poszukiwać sposobów na bardziej świadome i satysfakcjonujące funkcjonowanie.
Na psychoterapię zgłaszają się osoby doświadczające między innymi lęku, obniżonego nastroju, przewlekłego stresu, trudności w relacjach, problemów z poczuciem własnej wartości czy kryzysów życiowych. Nie zawsze jednak powodem rozpoczęcia terapii jest konkretny problem czy diagnoza. Czasami pojawia się poczucie zagubienia, brak satysfakcji z życia albo świadomość, że dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestały wystarczać.
Psychoterapia może być również drogą do lepszego poznania siebie. Pozwala przyjrzeć się własnym potrzebom, emocjom, przekonaniom oraz temu, w jaki sposób wcześniejsze doświadczenia wpływają na nasze obecne życie.
Nie istnieje jedna uniwersalna definicja psychoterapii. Poszczególne nurty różnią się między sobą sposobem rozumienia źródeł ludzkich trudności, mechanizmów ich powstawania oraz procesów prowadzących do zmiany.
Różne podejścia do psychoterapii
Psychoterapia psychodynamiczna
W podejściu psychodynamicznym szczególne znaczenie mają nieuświadomione procesy psychiczne, wewnętrzne konflikty oraz doświadczenia z wcześniejszych relacji, zwłaszcza tych z pierwszych lat życia.
Trudności, z którymi człowiek zgłasza się na terapię, mogą wiązać się z utrwalonymi sposobami przeżywania emocji, postrzegania siebie i budowania więzi z innymi ludźmi. Psychoterapia pomaga stopniowo odkrywać te zależności, lepiej rozumieć ich źródła oraz wpływ na obecne funkcjonowanie.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Podejście poznawczo-behawioralne zwraca uwagę na wzajemne zależności pomiędzy myślami, emocjami i zachowaniem. Sposób, w jaki interpretujemy różne sytuacje, może wpływać zarówno na nasze samopoczucie, jak i podejmowane działania.
W terapii można przyglądać się automatycznym myślom, utrwalonym przekonaniom oraz zachowaniom, które mogą podtrzymywać doświadczane trudności. Ważnym elementem pracy jest rozwijanie nowych sposobów reagowania i stopniowe wprowadzanie zmian do codziennego życia.
Terapia schematów
Terapia schematów koncentruje się na głęboko utrwalonych sposobach postrzegania siebie, innych ludzi i otaczającego świata. Wzorce te często kształtują się w dzieciństwie oraz w kolejnych ważnych doświadczeniach życiowych.
Mogą wpływać na nasze emocje, przekonania, relacje i podejmowane decyzje, nawet jeśli z czasem przestają nam służyć. Psychoterapia pozwala lepiej rozumieć źródła tych schematów, rozpoznawać związane z nimi potrzeby oraz stopniowo rozwijać bardziej elastyczne sposoby reagowania.
Podejścia humanistyczne
Podejścia humanistyczne podkreślają znaczenie autentycznego kontaktu, akceptacji, podmiotowości człowieka oraz jego możliwości rozwoju.
Psychoterapia nie jest tutaj rozumiana wyłącznie jako sposób zmniejszania objawów. Istotne jest również tworzenie warunków sprzyjających lepszemu poznawaniu własnych potrzeb, emocji, wartości i możliwości, a także odnajdywaniu bardziej satysfakcjonującego sposobu życia.
Psychoterapia egzystencjalna
Podejście egzystencjalne zwraca uwagę na podstawowe zagadnienia związane z ludzkim życiem, takie jak poszukiwanie sensu, wolność, odpowiedzialność, samotność, przemijanie czy dokonywanie wyborów.
Psychoterapia w tym ujęciu nie koncentruje się wyłącznie na trudnościach i objawach, lecz również na sposobie, w jaki człowiek przeżywa własne życie, odnosi się do swoich wartości oraz podejmuje decyzje. Szczególne znaczenie mogą mieć tutaj doświadczenia kryzysów, ważnych zmian i poszukiwania własnej drogi.
Terapia Gestalt
W podejściu Gestalt szczególne znaczenie ma to, czego człowiek doświadcza w danym momencie – pojawiające się emocje, myśli, odczucia płynące z ciała, potrzeby oraz sposób nawiązywania kontaktu z innymi ludźmi.
Rozwijanie świadomości własnego doświadczenia może pomóc dostrzegać utrwalone wzorce reagowania, lepiej rozpoznawać swoje potrzeby i poszukiwać nowych możliwości działania. Ważne jest również przyglądanie się temu, co dzieje się w relacji terapeutycznej.
Podejście narracyjne – rekonstrukcja narracji osobistych
Podejście narracyjne podkreśla znaczenie historii, jakie tworzymy na temat siebie, innych ludzi i własnych doświadczeń. Sposób, w jaki opowiadamy o swoim życiu, wpływa na to, jak rozumiemy przeszłość, postrzegamy teraźniejszość i wyobrażamy sobie przyszłość.
W psychoterapii można przyglądać się tym osobistym opowieściom, odkrywać ich znaczenie oraz poszukiwać innych sposobów rozumienia siebie i swojej historii. Nie chodzi przy tym o zmianę tego, co się wydarzyło, lecz o możliwość spojrzenia na własne doświadczenia z nowej perspektywy.
Podejścia oparte na uważności (mindfulness)
W podejściach opartych na uważności istotne jest świadome kierowanie uwagi na aktualne doświadczenia – pojawiające się myśli, emocje oraz odczucia płynące z ciała, bez konieczności ich natychmiastowego oceniania czy zmieniania.
Rozwijanie uważności może pomagać w lepszym rozpoznawaniu własnych reakcji, dostrzeganiu automatycznych sposobów myślenia i zachowania oraz bardziej świadomym odnoszeniu się do trudnych doświadczeń.
Inne rodzaje psychoterapii
Opisane podejścia stanowią jedynie część bogactwa współczesnej psychoterapii. Istnieje wiele innych wartościowych nurtów i metod, które również zasługują na uwagę. W swojej pracy czasami sięgam także do ich dorobku, jeżeli pomaga mi to lepiej zrozumieć sytuację danej osoby i odpowiednio dobrać sposób prowadzenia terapii.
Czy psychoterapia jest skuteczna?
Skuteczność psychoterapii znajduje potwierdzenie w licznych badaniach naukowych. W dużej analizie opublikowanej w 2022 roku, obejmującej ponad 3700 badań i 650 tysięcy uczestników, wykazano, że psychoterapia może skutecznie pomagać osobom doświadczającym różnych trudności psychicznych, między innymi depresji i lęku.
Nie oznacza to jednak, że każda psychoterapia przynosi takie same rezultaty. Jej skuteczność zależy od wielu czynników, między innymi rodzaju i nasilenia trudności, zastosowanych metod oraz indywidualnej sytuacji osoby korzystającej z pomocy.
Źródło: Leichsenring i wsp. (2022), World Psychiatry.
Psychoterapia integracyjna – jak pracuję?
Jako psychoterapeuta pracuję w nurcie integracyjnym.
Podejście integracyjne zakłada, że człowieka nie zawsze można w pełni zrozumieć z jednej perspektywy. Na nasze obecne funkcjonowanie wpływają między innymi doświadczenia z przeszłości, relacje z innymi ludźmi, sposób myślenia, przeżywane emocje, potrzeby, aktualna sytuacja życiowa oraz uwarunkowania biologiczne.
Dlatego w swojej pracy korzystam z dorobku różnych podejść psychoterapeutycznych, między innymi psychodynamicznego, poznawczo-behawioralnego, humanistycznego, Gestalt, terapii schematów, podejść egzystencjalnych i narracyjnych oraz metod opartych na uważności.
Nie oznacza to jednak przypadkowego łączenia różnych technik. Sposób pracy staram się dopasować do konkretnej osoby, uwzględniając jej historię, potrzeby, aktualną sytuację oraz cele terapii.
Ważna jest dla mnie elastyczność i gotowość do modyfikowania przyjętego sposobu pracy, kiedy w trakcie spotkań pojawiają się nowe informacje, zmienia się rozumienie trudności lub ujawniają się obszary, które wcześniej pozostawały mniej widoczne.
Relacja terapeutyczna
Jednym z najważniejszych elementów psychoterapii jest relacja pomiędzy terapeutą a pacjentem.
Terapia wymaga stworzenia bezpiecznej, opartej na zaufaniu i wzajemnym szacunku przestrzeni, w której można rozmawiać również o sprawach trudnych, wstydliwych czy dotychczas niewypowiedzianych. Zależy mi na tym, aby osoba korzystająca z psychoterapii mogła czuć się wysłuchana, rozumiana i traktowana bez oceniania.
W moim rozumieniu psychoterapeuta nie jest osobą, która mówi pacjentowi, jak powinien żyć. Jego rolą jest pomaganie w lepszym rozumieniu własnych doświadczeń, emocji, potrzeb i sposobów funkcjonowania oraz wspieranie w poszukiwaniu i wprowadzaniu zmian.
Istotna jest dla mnie również możliwość otwartego rozmawiania o tym, co dzieje się pomiędzy nami podczas spotkań. Sama relacja terapeutyczna może bowiem stać się ważnym źródłem wiedzy o sposobach budowania więzi, przeżywania emocji i reagowania w kontakcie z drugim człowiekiem.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak współpracę ze mną opisują osoby, które korzystały z psychoterapii, możesz przeczytać opinie o mojej pracy.
W czym może pomóc psychoterapia?
Powody rozpoczęcia psychoterapii mogą być bardzo różne. Wspólna praca może dotyczyć między innymi:
- lęku, przewlekłego napięcia i zaburzeń lękowych,
- depresji i obniżonego nastroju,
- trudności w relacjach z innymi ludźmi,
- problemów z poczuciem własnej wartości,
- rozpoznawania i wyrażania emocji,
- stawiania granic i dbania o własne potrzeby,
- powtarzających się schematów zachowania,
- kryzysów życiowych i trudnych doświadczeń z przeszłości,
- poczucia zagubienia, samotności czy braku satysfakcji z życia,
- trudności związanych z podejmowaniem decyzji i wprowadzaniem zmian.
Nie każda trudność wymaga diagnozy, aby warto było poszukać pomocy. Czasami wystarczającym powodem jest poczucie, że coś w naszym życiu nie układa się tak, jak byśmy chcieli, albo że dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestały być wystarczające.
Osobom, które chciałyby dowiedzieć się więcej o konkretnych obszarach pracy terapeutycznej, polecam również moje teksty poświęcone psychoterapii lęku i zaburzeń lękowych, psychoterapii depresji i obniżonego nastroju, trudnościach w relacjach, bezsenności i niskiej samoocenie.
Jak wygląda psychoterapia?
Pierwsze spotkania służą przede wszystkim poznaniu sytuacji osoby zgłaszającej się na terapię. Rozmawiamy o tym, co skłoniło ją do szukania pomocy, jakie trudności obecnie przeżywa oraz czego chciałaby dzięki psychoterapii.
Na tej podstawie wspólnie zastanawiamy się, nad czym warto pracować i w jaki sposób może wyglądać dalsza terapia.
Kolejne spotkania są poświęcone pracy nad ustalonymi obszarami. Nie oznacza to jednak sztywnego trzymania się początkowych założeń. W trakcie psychoterapii możemy odkrywać nowe zależności, potrzeby czy trudności, które wcześniej nie były wyraźnie widoczne. Dlatego ważna jest dla mnie otwartość na to, co pojawia się podczas wspólnej pracy.
Psychoterapia nie jest zbiorem gotowych porad. Jej celem nie jest podawanie pacjentowi gotowych rozwiązań, lecz stworzenie warunków, w których może lepiej rozumieć siebie, rozwijać własne zasoby i poszukiwać sposobów radzenia sobie z trudnościami.
Zmiana nie zawsze przebiega szybko i w sposób liniowy. Czasami towarzyszą jej okresy poprawy, niepewności czy powracania do wcześniej omawianych tematów. Tempo i przebieg terapii zależą od wielu czynników, dlatego staram się uwzględniać indywidualne możliwości i potrzeby każdej osoby.
Zakończenie psychoterapii
Psychoterapia może dobiegać końca, kiedy trudności, nad którymi pracowaliśmy, zmieniły się w wystarczającym stopniu, a osoba korzystająca z terapii czuje się bardziej gotowa do samodzielnego radzenia sobie z różnymi sytuacjami życiowymi.
Osobiście często rozumiem zakończenie psychoterapii jako moment, w którym dana osoba rozwinęła wystarczającą umiejętność samodzielnego przyglądania się sobie, swoim emocjom, potrzebom i trudnościom oraz potrafi w razie potrzeby korygować utrwalone wzorce zachowania.
W pewnym sensie nauczyła się „autoterapii” – może korzystać z tego, czego dowiedziała się o sobie podczas wspólnej pracy, również wtedy, gdy nie ma już obok niej psychoterapeuty. W takim momencie regularne spotkania mogą przestać być potrzebne.
Ostatnie dwa lub trzy spotkania to zwykle czas podsumowania procesu zmiany i pożegnania. Samo zakończenie terapii może budzić różne emocje, dlatego staram się pozostawić na nie odpowiednio dużo miejsca.
Koniec danego procesu psychoterapeutycznego nie musi oznaczać, że dana osoba nigdy więcej nie wróci na terapię. W życiu pojawiają się nowe doświadczenia i wyzwania. Zdarza się, że po kilku latach ktoś ponownie odwiedza mój gabinet na kilka spotkań, aby przyjrzeć się konkretnej trudności czy aktualnej sytuacji. Nie zawsze wymaga to rozpoczynania całego procesu od początku.
Psychoterapia na Bielanach i online
Jeżeli szukasz psychoterapeuty na Bielanach w Warszawie, zapraszam do mojego gabinetu przy ul. Kasprowicza 76 m. 52, w pobliżu stacji metra Wawrzyszew.
Prowadzę indywidualną psychoterapię osób dorosłych w podejściu integracyjnym, zarówno stacjonarnie, jak i online. Sposób pracy dobieram do historii, potrzeb i aktualnej sytuacji osoby zgłaszającej się po pomoc.
Pierwsze spotkania są okazją do spokojnego omówienia doświadczanych trudności, oczekiwań oraz możliwości dalszej współpracy.
Jeżeli zastanawiasz się, czy psychoterapia może być pomocna w Twojej sytuacji, możesz skontaktować się ze mną i umówić pierwsze spotkanie.
Maciej Roszkowski
Gabinet Psychoterapii
ul. Kasprowicza 76 m. 52, 2. piętro
Warszawa – Bielany, przy metrze Wawrzyszew
Tel. 731 976 503
